ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı küresel enerji piyasalarında ciddi bir arz krizine yol açtı. Küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği boğazda sevkiyatın büyük ölçüde durması üzerine Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler acil önlem kararı aldı.
KRİZ REZERVLERİ PİYASAYA SÜRÜLECEK
IEA Başkanı Fatih Birol, Paris’teki merkezde yaptığı açıklamada, üye ülkelerin kurum tarihindeki en büyük stratejik petrol rezervi salımı konusunda uzlaştığını duyurdu. Buna göre, küresel piyasalardaki arz sıkıntısını hafifletmek amacıyla toplam 400 milyon varil petrol piyasaya sunulacak.
Birol, Orta Doğu’daki gerilimin küresel petrol ve doğal gaz piyasaları üzerinde büyük etkiler yarattığını belirterek, enerji tedarikinde ciddi aksaklıkların yaşandığını ifade etti.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA SEVKİYAT DURMA NOKTASINDA
Hürmüz Boğazı’ndan normal şartlarda günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürününün taşındığını belirten Birol, bunun deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’ine denk geldiğini söyledi.
Boğazda petrol, gaz ve diğer emtiaların geçişinin neredeyse tamamen durduğunu kaydeden Birol, alternatif güzergâhların yetersizliği ve depolama kapasitesinin dolması nedeniyle bölgedeki üreticilerin üretimi kısmaya başladığını aktardı.
ENERJİ TEDARİKİNDE YÜZDE 20’YE VARAN AZALMA
Enerji altyapısında meydana gelen hasarların da tedarik zincirini zorladığını ifade eden Birol, özellikle jet yakıtı ve dizel arzında ciddi etkiler yaşandığını belirtti. Gaz piyasalarında da benzer bir sıkıntının oluştuğunu söyleyen Birol, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin tedarik ettiği sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kargolarının alternatifinin sınırlı olduğunu dile getirdi.
Birol, yaşanan gelişmeler sonucunda küresel enerji tedarikinde yaklaşık yüzde 20’lik bir düşüş meydana geldiğini ve mevcut durumdan en fazla etkilenen bölgenin Asya olduğunu kaydetti.
IEA TARİHİNDEKİ 6’NCI ACİL DURUM KARARI
IEA’nın 32 üye ülkesinin aldığı karar doğrultusunda acil durum petrol stokları, her ülkenin kendi koşullarına göre belirleyeceği zaman dilimlerinde piyasaya sunulacak. Bazı ülkelerin ise bu adımı ek acil durum önlemleriyle desteklemesi bekleniyor.
IEA üyesi ülkelerin hâlihazırda 1,2 milyar varili aşan acil durum stokunun bulunduğu, buna ek olarak hükümet yükümlülüğü altında yaklaşık 600 milyon varillik endüstri stoku olduğu belirtiliyor.
Kuruluşun koordineli şekilde acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme kararı, 1974’te kurulan IEA tarihinde altıncı kez alınmış oldu. Daha önce benzer kararlar 1991, 2005, 2011 ve 2022 yıllarında alınmıştı.
Orta Doğu’daki gerilimin devam etmesi ve Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın durma noktasına gelmesi nedeniyle küresel petrol piyasasında arz endişeleri sürerken, fiyatlarda da sert dalgalanmalar yaşanıyor. (AA)
GÜNCEL
Sayfa başına git
