Diyabet ve obezite için kullanılan ilaçların ilginç bir faydası ortaya çıktı

The Lancet Psychiatry dergisinde yayımlanan kapsamlı bir çalışma, semaglutid içerikli GLP-1 grubu zayıflama ve diyabet ilaçlarının; depresyon, anksiyete ve madde kullanım bozukluğu gibi psikiyatrik rahatsızlıkların kötüleşme riskini önemli ölçüde düşürdüğünü ortaya koydu.

Yaklaşık 95 bin kişi üzerinde yapılan araştırma, bu ilaçları kullananların ruh sağlığı nedenleriyle hastaneye yatış veya tıbbi izin alma ihtiyacının belirgin şekilde azaldığını gösteriyor.

PSİKİYATRİK RAHATSIZLIKLARDA BELİRGİN DÜŞÜŞ

Doğu Finlandiya Üniversitesi, Karolinska Enstitüsü ve Griffith Üniversitesi'nden bilim insanlarının yürüttüğü çalışmaya göre, semaglutid kullananlarda ruh sağlığı bozukluklarının kötüleşme riski %42 oranında azaldı. İlacın depresyon riskini %44, anksiyete bozukluklarını ise %38 oranında düşürdüğü saptandı. Bir diğer GLP-1 ajanı olan liraglutid kullananlarda ise bu risk azalması %18 seviyesinde kaldı. Bu veriler, söz konusu ilaçların sadece metabolik değil, nörolojik düzeyde de olumlu etkileri olabileceğine işaret ediyor.

MADDE BAĞIMLILIĞI VE KENDİNE ZARAR VERME RİSKİ

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri de madde kullanım bozuklukları üzerine oldu. Semaglutid kullanımı, madde bağımlılığına bağlı hastane bakımı ve iş göremezlik izinlerini %47 oranında azalttı. Ayrıca, bu ilacı kullanan bireylerde kendine zarar verme (self-harm) riskinin de daha düşük olduğu gözlemlendi. GLP-1 hormonunu taklit ederek iştah ve kan şekerini düzenleyen bu ilaçların, beynin ödül mekanizmaları üzerindeki etkisi bilim dünyasında yeni bir tartışma başlattı.

DİYABET VE RUH SAĞLIĞI ARASINDAKİ KISIR DÖNGÜ

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Avrupa'da her altı kişiden biri ruh sağlığı sorunlarıyla yaşıyor. Diyabet ve obezite hastalarında ise bu oran iki katına çıkıyor. Ruhsal bozuklukların diyabet riskini artırdığı, diyabetin de ruh sağlığını bozduğu bu "kısır döngü", biyolojik ve sosyal faktörlerle tetikleniyor.

Özellikle ağır ruhsal hastalıkları olan bireylerde diyabet görülme sıklığının genel popülasyona göre 2 ila 3 kat daha fazla olması, GLP-1 ilaçlarının bu hasta grubunda sunduğu potansiyeli daha kritik hale getiriyor.

GELECEKTEKİ KLİNİK ÇALIŞMALAR İÇİN TEMEL

Gözlemsel bir çalışma olması nedeniyle kilo kaybının mı yoksa ilacın doğrudan etkisinin mi ruh sağlığını iyileştirdiği henüz net olarak kanıtlanamıyor. Ancak araştırmacılar, elde edilen bulguların bu ilaçların psikiyatrik tedavilerdeki rolünü belirlemek üzere yapılacak klinik deneyler için çok güçlü bir temel oluşturduğunu belirtiyor. İlaçların iştah hormonları üzerindeki etkisinin beyindeki duygusal merkezleri nasıl stabilize ettiği konusu, gelecek araştırmaların odağı olacak.